أَنشَأَ الخَلقَ اِنشَاءً

 آفرید ایجاد کنندگان را

جهان، بزرگ‌ترین مجموعه ممکن است که از ذرات بنیادی (به انگلیسیElementaryparticle)‏شکل یافته است. این ذرات توسط نیروهای گرانشی، الکترومغناطیسی و هسته‌ای به هم پیوند یافته‌اند. سلسله مراتب ساختمانی آن در فضا ( از هسته‌های اتم گرفته تا ابر کهکشانها) و سیر تکاملی آن (از گوی آتشین تا اشکال کنونی) توسط ویژگیهای ذرات بنیادی و برهمکنش آنها اداره می‌شود. بنابراین، تشریح ساختمان جهان و تکامل آن بر اساس خواص و برهمکنش ذرات بنیادی صورت می‌گیرد.

ماده جهان از ذرات بنیادی تشکیل شده است. اجسام، بدن انسان، ستارگان و ... سیستم‌هایی متشکل از ذرات بنیادی هستند که از نظر تعداد و نحوه جفت و جور شدن با هم تفاوت دارند. بنابراین، وجود ذرات بنیادی باید در تمام پدیده‌های جهان ملموس باشد. فیزیک ذرات بنیادی درک عمیقتر و دید بالایی را در مورد ساختمان و تکامل اجسام منفرد مانند اتم‌ها، مولکول‌ها، بلورها، صخره‌ها، سیارات، ستارگان، منظومه‌های ستاره‌ای و کل جهان ارائه می‌دهد. برای همین مطالعه ذرات بنیادی برای فیزیک معاصر و بخصوص اختر فیزیک و کیهان شناسی اهمیت اساسی دارد

www.wikipedia.com

و ابتدأَهُ ابتداءً

و اول آنرا شروع کرد

بلا رویتة اجالها

بدون رویه ای از قبل

و لا تجربة استفادها

و بدون استفاده از تجربه ای

و لا حرکة اَحدَثَها

و بدون انجام حرکتی

و لا همامة نفسٍ اضطرب فیها

و بدون اضطرابی در خویش

احال الاشیاء لاوقاتها

حالت اشیاء را به زمانهای آنها قرار داد


و لام بین مختلفاتها

و جاذبه را بین انواع شان قرار داد

وَغرّز غرائِزَها

و فرو کرد غرایزشان را

و الزم اشباحها

و چسباند به آنها سیاهی ها را

عالماً بها قبل ابتدائها

آگاه بود به آنها قبل شروع کارشان


محیطاً بحدودها و انتهائها

مسلط بود به اندازه و پایانشان

 

عارفاً به قرائنها و اَحنائِها

آشنا بود به بازتابشان و خمیده شدنشان

ثم اَنشاء فتق الاجواء

سپس ایجاد کرد روزنه های جوّ ها را


و شقّ الارجاء و سکائک الهواء

و شکافت لایه ها را و دهانه های هوا را

 

فاجری فیها ماء متلاطماً

پس جاری شد مایعی متلاطم


تیّارهُ مُتراکِماً

خروشان و متراکم شده

زخّارُهُ علی متن الریح العاصفة

به شکل گازی بر متن تشعشی بسیار سریع

و الزعزع القاصفة

و تکان تکانهای سختی خورد 


فأَمرها برده و سَلَّطها علی شدهّ

پس امر کرد که دور بزند و سلطه داد بر شدت نیروی گریز از مرکز آن 

وَ قَرَّنها الی حدهِ

و تا حدودی جمعشان کرد

الهواءُ من تحتها فتیق

هوا از زیر آنها شکافت

والماء من فوقها دفیق

و مایع از بالای آن فروریخت 


ثم انشاءَ ریحاً اعتقم مهابا

سپس ایجاد کرد تشعشعی خشک و مهیب

و ادم مرّبها

و وزش اش را ابدی کرد 


و اعصف مجراها

و به راه انداخت مجاری آنرا

و ابعد منشاها

و از منشاء آفرینش  آنرا دور کرد 

در سمت دوم این قرقره یا سیاهچاله

فامرها بتصفیق الماء الزخار

پس امر کرد مایع و گاز آنها را به همدیگر بخورند

و اِثارة موج البحار

و آثار موج فضاها

فمخضتهُ مخض السقاء

پس شیره ایجاد شده آن تکان داد نگهدارنده اش را

و عصفت به عصفها بالفضاء

و وزید نیرویی توسط نیروی وزیده شده به فضا

ترد اوله الی آخره

اول آن به آخرش برگردانده شد 

و ساجیه الی مائره

و آرام گرفت و در حال تامین آذوقه 

حتی عب عبابه

تا وقتی که می مکد به مکش خویش

و رمّی بالزبد رکامه

و آنرا پرتاب می کند به توده ای دیگر

فرفعه فی هواء منفتق ٍ

 پس به همین سبک هوای اطراف دهانه ها را پر ساخت

و جوٍّ منفهق

و فضا را لبریز کرد

فسوی منه سبع سماوات ٍ

پس توسط آنها  هفت منطقه در آسمان درست کرد 

درست مثل شبکه اعصاب انسان

جعل سفلاهُنَّ موجاً مکفوفاَ

پایین آنها را در حال رفتن به جایی نا معلوم 

و سمکاً مرفوعاً

و سقف آنرا در حال بالا رفتن

بغیر عمدٍ یدعمها

بدون تکیه بر ستونی

ولادسارٍ ینظمها

و نه میخی جهت تنظیم

 ثم زینها بزینة الکواکب

سپس زینت داد به مجموعه های ستارگان

و ضیاءِ الثواقب

و نورهایی روشن (سحابی ها)


و أجری فیها سراجاً مستطیراً

و چراغهایی نور دهنده (ستارگان)

و قمراً منیراً

و اقمار نور گیرنده (سیارات)

فی فَلَکٍ دائرٍ

در گردشی دوار 

و سقفٍ سائرٍ

و صفحه ای راه رونده

و رقیمٍ مائر

و لوحه ای جمع کننده